پلاک برنجی به دلیل رنگ طلایی طبیعی و ظاهر براق و چشمنواز، علاوه بر کاربردهای صنعتی و رسمی، بهعنوان عنصری زینتی برای زیباسازی محیط نیز مورد استفاده قرار میگیرد. بسته به نوع سفارش و کاربرد موردنظر، روشهای مختلفی برای ساخت پلاک و مارک برنجی به کار میرود.
یکی از رایجترین روشها در تولید پلاک برنجی، اسیدکاری (Etching) است. در این روش، ابتدا طرح مورد نظر روی سطح ورق برنج منتقل میشود و سپس با استفاده از مواد اسیدی، بخشهایی از سطح که باید حک شوند، خورده میشوند و عمق میگیرند.
پس از اتمام فرآیند حکاکی، مرحلهی پرداخت یا پولیش انجام میشود تا سطح پلاک کاملاً صاف، درخشان و آماده رنگکاری شود. در نهایت، قسمتهای حکشده با رنگهای خاصی پوشش داده میشوند تا خوانایی و جلوهی طرح افزایش یابد. رنگهای فوری از متداولترین گزینهها برای این نوع رنگآمیزی هستند، چرا که بهسرعت خشک میشوند و دوام مناسبی دارند.
یکی از نقطهضعفهای اصلی پلاکهای برنجی این است که به دلیل ترکیب آلیاژی خاص خود، در مواجهه با نور آفتاب و هوای آزاد به مرور زمان دچار تغییر رنگ، کدری و سیاهی میشوند. برای جلوگیری از این مشکل، معمولاً از لایه محافظ ورنی استفاده میشود. پوشش ورنی نهتنها از تماس مستقیم آلیاژ با هوا و نور خورشید جلوگیری میکند، بلکه باعث میشود درخشندگی و زیبایی پلاک برای مدت طولانیتری حفظ شود و در نتیجه عمر مفید پلاک دو برابر یا بیشتر افزایش یابد.
چگونه پلاک برنجی اصل را از تقلبی تشخیص دهیم؟
پلاکهای برنجی از جمله محبوبترین گزینهها در صنایع مارکسازی، دکوراتیو، تابلوسازی و تجهیزات صنعتی هستند. ظاهر براق طلایی، قابلیت حکاکی دقیق و مقاومت قابل قبول در برابر عوامل محیطی، از ویژگیهایی است که برنج را به فلزی پرکاربرد در ساخت پلاک تبدیل کرده است.
اما در سالهای اخیر، بهدلیل افزایش قیمت فلزات، برخی افراد اقدام به تولید پلاکهایی کردهاند که از فلزات ارزانقیمتتر ساخته شده و تنها با رنگ یا آبکاری شبیه به برنج جلوه داده میشوند. این پلاکها نهتنها دوام و کیفیت لازم را ندارند، بلکه بهمرور تغییر رنگ داده یا دچار خوردگی میشوند.
در ادامه به روشهایی کاربردی برای تشخیص پلاک برنجی اصل از غیراصل میپردازیم.
روشهای تشخیص پلاک برنجی اصل از غیراصل:
- رنگ و درخشندگی طبیعی برنج:
برنج اصل دارای رنگ طلایی گرم با تهمایه زرد است. پلاکهای تقلبی معمولاً رنگشان یا بیش از حد براق است (مانند آبکاری طلا)، یا کدر و با تهمایههای سبز، نارنجی یا حتی مایل به قهوهای دیده میشوند. - تغییر رنگ در طول زمان:
یکی از نشانههای مهم برنج اصل، تغییر رنگ جزئی (به سبز کمرنگ یا قهوهای) در گذر زمان در اثر اکسیداسیون طبیعی است. اما فلزات غیراصل یا آبکاریشده معمولاً پس از مدتی پوسته میدهند یا رنگشان بهشدت تغییر میکند و لایه زیرینشان نمایان میشود. - تست مغناطیسی:
برنج اصل غیرمغناطیسی است. اگر آهنربا به پلاک بچسبد یا واکنش نشان دهد، احتمال دارد پایهی آن از فلز آهن یا ترکیبی مشابه باشد که فقط روی آن آبکاری برنجی انجام شده است. - تراش یا سایش سطحی:
با کشیدن یک سوهان ظریف یا کاتر روی لبهی پلاک در نقطهای نامشخص، میتوان مشاهده کرد که آیا لایهی زیرین هم همان رنگ طلایی را دارد یا فلز دیگری نمایان میشود. در پلاک برنجی اصل، رنگ فلز در عمق نیز طلایی است. - وزن پلاک:
برنج دارای چگالی بالاتری نسبت به برخی فلزات ارزانتر است. اگر پلاک نسبت به اندازهاش سبکتر از انتظار باشد، ممکن است از جنس آلومینیوم یا دیگر فلزات کمچگالی با روکش طلایی ساخته شده باشد. - صدا هنگام ضربه:
فلز برنج هنگام ضربه با جسم فلزی دیگر، صدایی واضح و طنیندار دارد. در حالیکه فلزات تقلبی یا روکشدار، صدایی تیز، خشک یا خفه تولید میکنند. این روش برای افراد باتجربه در کار با فلزات بسیار مفید است. - استعلام از تولیدکننده معتبر:
همیشه مطمئنترین راه برای تهیه پلاک برنجی اصل، خرید از تولیدکنندگان و چاپکاران باسابقه است که اصالت متریال را تضمین میکنند.
جمعبندی:
شناخت ویژگیهای ظاهری و فیزیکی برنج میتواند به خریداران و مصرفکنندگان کمک کند تا از خرید پلاکهای تقلبی جلوگیری کنند. این موضوع بهویژه در محیطهای صنعتی، هنری یا رسمی که کیفیت و دوام پلاک اهمیت زیادی دارد، اهمیت دوچندان پیدا میکند.