آیا تاکنون به اعداد، طرح‌ها و لوگوهای کنده‌کاری شده روی فلزات توجه کرده‌اید؟ آیا می‌دانید با وجود سختی بیش از حد سطوح فلزی چگونه این طرح‌ها به نمایش درآمده‌اند؟ آیا شما هم علاقه دارید تا با روش‌های حکاکی روی فلزات آشنا شوید؟
در پاسخ به سوالات بالا باید گفت که از گذشته تا به امروز حکاکی روی فلزات نوعی شیوه چاپ بوده که به دو صورت دستی و ماشینی انجام می‌گیرد. اگر بخواهیم به گذشته این صنعت نگاه کنیم می‌توان گفت که در قرون وسطی نقش و نگارهای بسیاری روی اسلحه‌ها و زیورآلات وجود داشت. همچنین قدیمی‌ترین نمونه‌های حک روی ظرفی از جنس مس در سال ۱۴۴۶ و در آلمان مشاهده شده است. در ادامه می‌خواهیم انواع روش‌های حکاکی فلزات را برای شما بیان نماییم. از این رو اگر شما نیز علاقه‌مند به کسب اطلاعات در این زمینه هستید بهتر است ادامه همراه ما باشید.

دستگاه حکاکی روی فلز چیست؟

همان‌ طور که در بالا اشاره کردیم امروزه حکاکی روی فلزات یکی از شایع‌ترین عوامل در صنایع است. به این خاطر دستگاه حکاکی یکی از پرکاربردترین تجهیزات در صنعت شناخته می‌شود. همواره سختی سطوح فلزی بسیار زیاد است و کنده‌کاری روی آن دشواری زیادی داشته و بسیار زمان‌بر خواهد بود. بنابراین دستگاه‌های حکاکی روی فلز به کمک بشر آمده‌اند تا کیفیت مطلوبی نسبت به حکاکی به صورت دستی را در اختیار ما قرار دهند. بدین خاطر در صنایع مختلف برای درج طرح لوگو، متن، بارکد، مارک و مشخصات قطعات، از دستگاه‌های حکاکی فلزات استفاده می‌نمایند.

روش های حکاکی فلزات

حکاکی روی فلزات به ۷ روش امکان‌پذیر است که هر یک از آن‌ها به انواع و مدل‌های دستگاه‌های حکاکی و نوع جنس، ساختار تولیدی بازار محصول و مصرف کننده بستگی دارد. به‌طور کلی عواملی چون:
• میزان عمق فلز
• کیفیت محصول
• سرعت
• قیمت
در انتخاب روش‌های حکاکی موثر هستند.

روش‌های حکاکی روی فلزات عبارتند از:

• دستگاه حکاکی لیزری
• دستگاه حکاکی ضربه‌ای
• دستگاه حکاکی اسکرایب
• دستگاه حکاکی رول مارکینگ
• دستگاه حکاکی براده بردار
• دستگاه حکاکی پرسی
• دستگاه حکاکی الکتروشیمیایی
در ادامه می‌خواهیم هر یک از روش‌های گفته شده در بالا را به طور کامل برای شما بیان نماییم.

دستگاه حکاکی لیزری

حکاکی فلزات به واسطه دستگاه حکاکی لیزری را می‌توان یکی از زیباترین روش‌های حکاکی دانست. در این روش حکاکی به واسطه اشعه انجام شده که با سوزاندن سطح قطعه مورد نظر، حک انجام می‌شود. در سال‌های اخیر استفاده از روش لیزری در بسیاری از صنایع تبلیغاتی و طلاسازی در ایران بسیار پرطرفدار شده است. این روش از حکاکی تنها شیوه‌ای در ایران است که وارداتی بوده و تولید نمی‌شود. همین امر موجب وابسته بودن حکاکی توسط لیزر به قیمت ارز شده است.
برای استفاده از روش لیزری ابتدا می‌بایست طرح یا متن مورد نظر توسط نرم‌افزارهای مخصوص طراحی شده و سپس با انتقال به دستگاه حکاکی انجام شود. در روش حکاکی لیزری اشعه به واسطه تحریک مواد مولد لیزر توسط تخلیه الکتریکی یا تابش لامپ در یک محفظه تولید خواهد شد. سپس پرتو آن با استفاده از آینه منعکس می‌گردد. این امر موجب می‌شود تا انرژی لازم برای تبدیل شدن به یک جریان نور به دست آمده و با استفاده از آینه این نور به سطح مورد نظر هدایت شود و حکاکی صورت گیرد.

دستگاه حکاکی ضربه ای

حکاکی ضربه‌ای که به حکاکی سوزنی، کوبشی و ایندنت نیز معروف است. به دو روش حکاکی پنوماتیک و حکاکی مگنتیکی عمل می‌کند. این روش که یکی از پرفروش‌ترین روش‌های حکاکی روی فلزات است، بسیار کارآمد بوده و برای حک انواع شماره، متن یا طرح روی فلزات یا موادی که سختی بسیاری دارند استفاده می‌شود. در روش حکاکی ضربه‌ای، سوزن به کار رفته از جنس تنگستن است. همچنین حکاکی به واسطه ضربه زدن در فرکانس بالا حدود ۸۰ تا ۳۰۰ ضربه در ثانیه در نقاط کنار بوده و با همپوشانی نقاط خط طرح نهایی صورت می‌گیرد.
از جمله مزایای حکاکی ضربه‌ای می‌توان به قابلیت اطمینان بالا، کیفیت حک، سرعت خوب و هزینه‌های پایین آن اشاره کرد. همچنین می‌توان از این روش بدون هیچ محدودیتی برای حک روی انواع قطعات فلزی، آهن، آلومینیوم، مس، انواع ورق‌ها و پروفیل‌ها بهره گرفت. از رایج‌ترین حکاکی‌های ضربه‌ای حکاکی به روش پنوماتیک است. در این روش سوزن با نیروی باد به حرکت درآمده و با ضربه به سطح مدنظر طرح را ایجاد می‌کند. از جمله مزیت‌های این دستگاه می‌توان به اصطکاک پایین و دقت و سرعت بالای آن اشاره کرد.

دستگاه حکاکی اسکرایب

حکاکی اسکرایب یا حکاکی خراشی یکی از بی‌صدا‌ترین روش‌های حکاکی فلزات است. این روش با کیفیت بسیار بالا و بدون ایجاد هیچ‌ گونه آلودگی صوتی بهترین خدمات را به شما ارائه می‌دهد. این روش یکی از جدیدترین روش‌های حکاکی فلزات در دنیا نیز است به جای ضربه زدن روی قطعه به واسطه قلم حکاکی فرورفته در گوشت کار، سطح قطعه را خراش داده و حکاکی را ایجاد می‌کند.
در حکاکی اسکرایب هیچ گونه محدودیتی برای جنس قطعه وجود نداشته و حکاکی می‌تواند روی انواع فلزات و سایر مواد سخت صورت گیرد. امروزه در بسیاری از صنایع خودروسازی مانند بنز، فراری و بی‌ام‌و از این روش استفاده می‌کنند. در حکاکی اسکرایب، نیروی حرکت سوزن به واسطه نیروی باد تامین شده که معمولا بین ۶ تا ۸ بار است. از جمله مزایای این حکاکی می‌توان به صرف هزینه پایین، تعمیر و نگهداری آسان و کیفیت بالا اشاره کرد.
دستگاه حکاکی رول مارکینگ
حکاکی رول مارکینگ شیوه‌ای خاص برای قطعات خاص مانند فلزات گرد است. در این روش برای حکاکی از فشار و چرخش استفاده می‌شود. به گونه‌ای که سمبه‌های حروف‌چینی شده قطعات، درون دستگاه قرار گرفته و سپس در اثر فشار درون رولیک به چرخش در می‌آیند. به این صورت حروف را روی قطعه مورد نظر حک می‌کنند. این روش را می‌توان یکی از محبوب‌ترین روش‌ها برای حکاکی روی فلز و اتصالات دانست.
علاوه بر این حکاکی رول مارکینگ یکی از سریع‌ترین روش‌های حکاکی روی فلزات نیز محسوب می‌شود. چرا که می‌تواند یک فلنج با کاراکتر ۲۰ عددی را تنها در ۴ ثانیه حک کند. به گونه‌ای که این امر در دیگر روش‌ها حدود یک تا دو دقیقه زمان می‌برد. از جمله مزایای حکاکی رول مارکینگ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
• سرعت بسیار بالا
• قابلیت انجام کار در عمق فلزات
• کیفیت مناسب
• تعمیر و نگهداری آسان
• هزینه مصرفی پایین

دستگاه حکاکی براده بردار

حکاکی براده بردار از دیگر روش‌های حکاکی فلزات بوده که یکی از دقیق‌ترین روش‌های حکاکی شناخته شده است. ساختار دستگاه حکاکی براده برداری به صورت دروازه‌ای بوده و برای حک پلاک و ورق‌ها در سایزهای کوچک و بزرگ با کیفیت بسیار بالا استفاده می‌شود.
دستگاه حکاکی پرسی
حکاکی پرسی یکی از قوی‌ترین روش‌های حکاکی فلزات بوده که روشی قدیمی و غیر هوشمند محسوب می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات حکاکی پرسی ثابت بودن طرح حکاکی و عدم یکنواختی حک روی قطعه است. همچنین از آنجایی که حکاکی روی سطح قطعات با ایجاد فشار صورت می‌گیرد بنابراین احتمال خرابی آن بسیار زیاد خواهد بود. از این روش بیشتر در خودروسازی‌ها یا شهرداری‌ها استفاده می‌شود. چرا که شرکت توانیر برای شماره‌گذاری پایه‌ها و چراغ‌های روشنایی الزاماتی را اندیشیده که بدین خاطر از دستگاه حکاکی پرسی استفاده می‌کنند.
دستگاه حکاکی الکتروشیمیایی
اگر به دنبال ارزان‌ترین روش حکاکی روی فلزات هستید، باید به سراغ حکاکی الکتروشیمیایی بروید. در این روش، حکاکی به واسطه شابلون و مواد شیمیایی صورت می‌گیرد و قطعه مورد حکاکی قرار گرفته می‌بایست حتما رسانا بوده و از قبل رنگ نشده باشد. روش کار حکاکی الکتروشیمیایی بدین صورت بوده که یک کلیشه مانند لوگوی شرکت ساخته شده و روی محصول قرار داده می‌شود. با استفاده از مواد شیمیایی و پد دستگاه یک اکسیداسیون نازک روی سطح قطعه انجام شود. از این رو به خاطر آنکه در این روش از کلیشه استفاده می‌شود امکان حکاکی شماره سریال و… بسیار هزینه‌بر و دشوار بوده و به طور کلی وجود نخواهد داشت. بدین خاطر تنها برای حکاکی تصاویر یا متون تکراری روی قطعات رسانا استفاده از حکاکی الکتروشیمیایی توصیه می‌شود. تنها مزیت دستگاه حکاکی الکتروشیمیایی را می‌توان قیمت پایین آن دانست.

سخن پایانی

همان ‌طور که می‌دانید حکاکی روی فلزات به منظور ایجاد زیبایی روی قطعات، کشیدن طرح مورد نظر، درج مارک و تبلیغات یک شرکت صورت می‌گیرد. همچنین با استفاده از حکاکی روی فلزات می‌توان اطلاعات کاربردی در مورد یک محصول برای ماندگاری بالا روی آن حک کرد. در بالا سعی بر آن داشتیم شما را با انواع روش‌های حکاکی فلزات آشنا کنیم تا بسته به قطعه مورد نظر خود بتوانید یکی از بهترین روش‌ها را برای حکاکی انتخاب نمایید.